काठमाडौँ । नेपालीहरूको महान् पर्व बडादसैँको मुख्य दिन विजयादशमी आज देशभर हर्षोल्लास, श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ। आश्विन शुक्ल दशमीका दिन मनाइने विजयादशमीका अवसरमा नेपालीहरूले मान्यजनबाट दुर्गा भवानीको प्रसादस्वरूप टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गरी पर्व मनाउँदैछन्।
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले यस वर्ष विजयादशमीमा टीका लगाउने उत्तम साइत बिहान १० बजेर २६ मिनेट निर्धारण गरेको छ। समितिका अनुसार देवी विसर्जनको साइत बिहान ८ बजेर ४९ मिनेटमा रहेको छ। उत्तम साइतमा टीका लगाउने परम्परा भए पनि विजयादशमीका दिन परिवारका सदस्य तथा मान्यजनको अनुकूलताअनुसार टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने चलन छ।
दसैँको मुख्य दिनका रूपमा रहेको विजयादशमीमा बिहानैदेखि घरघरमा धार्मिक विधिअनुसार पूजाआजा गरी टीका लगाउने तयारी गरिएको छ। घटस्थापनाका दिन विधिपूर्वक स्थापना गरिएको कलशमा पूजा गरी जमरा राखिएको हुन्छ। नवदुर्गाको आराधना गरिएको नौ दिनको पूजापाठपछि दशौँ दिन देवी दुर्गाको प्रसादस्वरूप टीका र जमरा ग्रहण गर्ने धार्मिक परम्परा रहिआएको छ।
विजयादशमीलाई असत्यमाथि सत्य र अन्यायमाथि न्यायको विजयका रूपमा पनि लिइन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार देवी दुर्गाले महिषासुर नामक दानवमाथि विजय प्राप्त गरेको सम्झनामा यो पर्व मनाउने गरिन्छ। त्यसैगरी, भगवान् रामले रावणमाथि विजय प्राप्त गरेको प्रसङ्गसँग पनि विजयादशमीलाई जोडेर हेर्ने गरिन्छ। यसैले विजयादशमीलाई विजय, शुभारम्भ र सकारात्मक परिवर्तनको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
आजको दिन परिवारका सदस्यहरू एकै ठाउँमा भेला भएर मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद लिने तथा आफूभन्दा सानालाई टीका लगाएर सुख, शान्ति, समृद्धि र दीर्घायुको कामना गर्ने चलन छ। रोजगारी, अध्ययन तथा विभिन्न पेसा–व्यवसायका कारण घरपरिवारबाट टाढा रहेका नेपालीहरू पनि दसैँ मनाउन आफ्नो जन्मघर र गाउँ फर्किने भएकाले यो पर्व पारिवारिक पुनर्मिलनको अवसरसमेत बन्ने गरेको छ।
दसैँमा रातो टीका, पहेँलो जमरा र आशीर्वादको विशेष महत्त्व छ। जमरालाई समृद्धि, शुभता र जीवनशक्तिको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। मान्यजनले टीका तथा जमरा लगाइदिँदै परिवारका सदस्यको सुखद भविष्य, उन्नति र प्रगतिको कामना गर्ने परम्परा छ। कतिपय समुदायमा टीका लगाउने क्रममा आशीर्वादका मन्त्र तथा शुभकामनासमेत दिने गरिन्छ।
विजयादशमीका अवसरमा घरपरिवारमा मात्रै नभई आफन्त, इष्टमित्र तथा नातागोताकहाँ पुगेर टीका लगाउने र शुभकामना आदानप्रदान गर्ने गरिन्छ। बालबालिकादेखि ज्येष्ठ नागरिकसम्म सहभागी हुने यस पर्वले पारिवारिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउनुका साथै आपसी सद्भाव, मेलमिलाप र सामाजिक एकतालाई थप मजबुत बनाउने विश्वास गरिन्छ।
विजयादशमीका दिन टीका लगाउन बिहान १०ः२६ बजेको उत्तम साइत निर्धारण गरिएको भए पनि आज नभ्याउनेहरूले त्यसपछिका दिनमा पनि मान्यजनबाट टीका र आशीर्वाद ग्रहण गर्न सक्ने धार्मिक परम्परा छ। दसैँको टीका कोजाग्रत पूर्णिमासम्म लगाउने प्रचलन रहेकाले परिवारका सदस्य र आफन्तको अनुकूलताअनुसार टीका लगाउने क्रम जारी रहनेछ।
दसैँको आगमनसँगै बजार, गाउँबस्ती र घरआँगनमा देखिएको चहलपहलले नेपाली समाजमा छुट्टै रौनक थपेको छ। धार्मिक आस्था, पारिवारिक आत्मीयता र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको विजयादशमीले नेपालीहरूबीच एकता, सद्भाव र भाइचाराको सन्देश प्रवाह गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
