काठमाडौँ ।प्रत्येक वर्ष तिहार (दीपावली) को सुरुवातका रूपमा मनाइने धन त्रयोदशी अर्थात् ‘धनतेरस’ पर्व आज देशभर हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ। धार्मिक मान्यताअनुसार यस दिन विशेषगरी सुन, चाँदी, तामा, पित्तलका भाँडाकुँडा तथा विभिन्न नयाँ सामग्री खरिद गरी घरमा भित्र्याउने परम्परा रहेको छ।
धनतेरसका दिन नयाँ वस्तु खरिद गर्दा घरमा सुख, समृद्धि, शान्ति र धनधान्यमा अभिवृद्धि हुने सनातन विश्वास छ। यस दिन खरिद गरिएका सामग्रीहरूलाई लक्ष्मी पूजाका दिन पूजा स्थलमा राखेर विधिपूर्वक आराधना गरेमा धनकी देवी माता लक्ष्मी र धनका कोषाध्यक्ष कुबेर प्रसन्न भई घरमा सदैव बास गर्ने जनविश्वास रहिआएको छ।
धार्मिक विधानअनुसार धनतेरसमा पवित्र मनले लक्ष्मी र गणेशको नयाँ मूर्ति वा तस्बिर घर ल्याउने चलन छ। विशेषगरी कमलको फूलमाथि विराजमान भएकी माता लक्ष्मीको मूर्ति वा तस्बिर स्थापना गर्नु अति शुभ मानिन्छ। श्रद्धालुहरूले आफ्नो आर्थिक क्षमताअनुसार धातुका वा माटोका मूर्तिहरूसमेत खरिद गर्ने गर्छन्।
भाँडाकुँडा खरिद गर्दा सम्भव भएसम्म चाँदीको कुनै न कुनै सामग्री समावेश गर्नु फलदायी मानिन्छ। यस दिन खरिद गरिएका धातु तथा भाँडाकुँडाहरूलाई घरको पूर्वोत्तर दिशा अर्थात् ‘ईशान कोण’ मा राख्ने धार्मिक नियम छ।
यसबाहेक, धनतेरसका दिन कौडी, कमल गट्टा र सिङ्गो धनियाँ खरिद गरी घरमा भित्र्याउनुलाई पनि अति पवित्र मानिन्छ। यी सामग्रीलाई लक्ष्मी पूजाको हवन र पूजा सामग्रीमा समावेश गरी घरमा राख्दा धनधान्यमा वृद्धि हुनुका साथै परिवारमा मानसिक शान्ति प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
आजैका दिनदेखि घर-आँगन सफा सुग्घर गरी दियो, बत्ती र फूलमालाले सजाएर तिहारको औपचारिक धार्मिक उत्सव प्रारम्भ हुने भएकाले बजारमा सुनचाँदी तथा भाँडाकुँडाका पसलहरूमा सर्वसाधारणको उल्लेख्य भीड लागेको छ।
