काठमाडौं — इरानले अमेरिकाले सञ्चालन गरेको भनिएको आर्थिक दबाब अभियानमा सहभागी नहुन छिमेकी तथा अन्य मुलुकलाई चेतावनी दिएको छ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोहसेन रेजाईले अमेरिकी अभियानलाई समर्थन गर्ने मुलुकलाई तेहरानले ‘शत्रु’का रूपमा व्यवहार गर्ने चेतावनी दिनुभएको हो।
सरकारी प्रसारक आईआरआईबी टिभीसँगको अन्तर्वार्तामा रेजाईले अमेरिकाले सञ्चालन गरेको भनिएको ‘आर्थिक युद्ध’मा सहभागी नहुन सम्बन्धित मुलुकसँग सुरुमा वार्ता गर्ने बताउनुभएको छ। वार्ताका क्रममा आग्रह गर्दागर्दै पनि ती मुलुकले अमेरिकी अभियानलाई समर्थन गरेमा इरानले उनीहरूको हितविरुद्ध कारबाही गर्ने उहाँको चेतावनी छ।
रेजाईका अनुसार क्षेत्रीय मुलुकले अमेरिकाको आर्थिक दबाब अभियानलाई समर्थन गरेमा इरानले होर्मुज जलसन्धि र फारसी खाडी हुँदै हुने तेल निर्यात रोक्न सक्नेछ। विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गका रूपमा रहेको होर्मुज जलसन्धिबारे इरानको यस्तो चेतावनीले क्षेत्रीय तनाव थप बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ।
होर्मुज जलसन्धि बन्द राख्ने दाबी
रेजाईले गत जुनमा तेहरान र वासिङ्टनबीच भएको समझदारीपत्र (एमओयू) अन्तर्गत अमेरिकाले आफ्ना प्रतिबद्धता पूरा नगरेसम्म होर्मुज जलसन्धि बन्द रहने दाबी गर्नुभएको छ। उहाँले अमेरिकी प्रतिबद्धता पूरा नभएसम्म इरान आफ्नो अडानबाट पछि नहट्ने संकेतसमेत गर्नुभएको छ।
रेजाईको चेतावनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई सहयोग गर्ने कुनै पनि मुलुकविरुद्ध ‘हालसम्मकै कठोर आर्थिक कारबाही’ गर्ने घोषणा गरेपछि आएको हो। ट्रम्पले बुधबार सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मार्फत इरानलाई सहयोग गर्ने मुलुकमाथि गरिने कारबाही ‘अभूतपूर्व स्तरको आर्थिक युद्ध र एक्ल्याउने प्रयास’ हुने बताउनुभएको थियो।
अमेरिका र इरानबीच लामो समयदेखि आणविक कार्यक्रम, प्रतिबन्ध तथा क्षेत्रीय सुरक्षालगायत विषयमा तनाव रहँदै आएको छ। अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण इरानी अर्थतन्त्रमा दबाब बढ्दै आएको अवस्थामा वासिङ्टनले इरानमाथि आर्थिक दबाबलाई थप कडा बनाउने संकेत गरेको छ।
त्यसको प्रतिक्रियामा इरानले अमेरिकी नीतिलाई समर्थन गर्ने मुलुकलाई समेत कारबाहीको दायरामा ल्याउने चेतावनी दिएको हो। रेजाईको भनाइले इरानले अमेरिकासँगको आर्थिक तथा राजनीतिक तनावलाई क्षेत्रीय तहसम्म विस्तार गर्न सक्ने संकेत गरेको छ।
होर्मुज जलसन्धि इरान र ओमानबीच रहेको सामुद्रिक मार्ग हो। विश्व बजारमा आपूर्ति हुने ठूलो परिमाणको कच्चा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थ यही मार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले यसको सम्भावित अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा समेत असर पार्न सक्छ।
इरानले विगतमा पनि आफूविरुद्ध आर्थिक तथा सैन्य दबाब बढेमा होर्मुज जलसन्धिलाई रणनीतिक विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने संकेत गर्दै आएको छ। पछिल्लो चेतावनीमा भने अमेरिकी अभियानलाई समर्थन गर्ने क्षेत्रीय मुलुकको भूमिकालाई समेत प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ।
अमेरिकाले इरानलाई सहयोग गर्ने मुलुकमाथि कडा आर्थिक कारबाही गर्ने चेतावनी दिएपछि इरानको यस्तो प्रतिक्रियाले दुई देशबीचको तनाव थप चर्किने सम्भावना देखिएको छ। क्षेत्रीय मुलुकहरू भने अमेरिका र इरानबीचको बढ्दो तनावका कारण आफ्नो आर्थिक तथा सुरक्षा हितमा पर्न सक्ने प्रभावबारे दबाबमा पर्न सक्ने देखिन्छ।
रेजाईले इरानले तत्काल सम्बन्धित मुलुकसँग संवादमार्फत आफ्नो धारणा स्पष्ट गर्ने बताउनुभएको छ। तर अमेरिकी अभियानमा निरन्तर साथ दिइएमा इरानले सम्बन्धित मुलुकका हितविरुद्ध कदम चाल्ने चेतावनी दिनुभएको छ।
