काठमाडौं — नेपाल एसबीआई बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा २ अर्ब ४ करोड ४३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ। बैंकको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्षको १ अर्ब ८१ करोड १० लाख रुपैयाँको तुलनामा खुद नाफा १२.८९ प्रतिशतले बढेको हो।
तर नाफामा दोहोरो अंकको वृद्धि भए पनि बैंकको मुख्य आम्दानी स्रोत मानिने खुद ब्याज आम्दानीमा भने सामान्य वृद्धि मात्रै देखिएको छ। खुद ब्याज आम्दानी ५ अर्ब २६ करोड ६० लाख रुपैयाँबाट बढेर ५ अर्ब ३३ करोड ४३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यो करिब १.३ प्रतिशतको वृद्धि हो।
नाफा र खुद ब्याज आम्दानीको वृद्धिदरमा देखिएको ठूलो अन्तरले खर्च व्यवस्थापन, गैरब्याज आम्दानी, कर्जा असुली तथा अन्य वित्तीय समायोजनले नाफा वृद्धिमा भूमिका खेलेको संकेत गर्छ। आगामी दिनमा बैंकका लागि मुख्य व्यवसायबाट हुने आम्दानीको आधार थप बलियो बनाउनु चुनौतीपूर्ण देखिन्छ।
बैंकसँग ग्राहक निक्षेप २ खर्ब १२ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने ग्राहकतर्फको कर्जा तथा सापटी १ खर्ब ४६ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ रहेको छ। उपलब्ध तथ्यांकअनुसार कर्जा परिचालन निक्षेपको करिब ६९ प्रतिशत हाराहारीमा छ।
ठूलो निक्षेप आधारले बैंकलाई वित्तीय सुरक्षाका दृष्टिले सहज अवस्था दिए पनि कर्जाको माग कमजोर हुँदा अतिरिक्त स्रोत कम प्रतिफल दिने क्षेत्रमा रहन सक्ने जोखिम हुन्छ। बैंकले पनि अधिक तथा अस्थिर तरलता, दीर्घकालीन कर्जा तथा लगानीका सीमित अवसर र गुणस्तरीय सम्पत्ति पहिचानलाई प्रमुख चुनौतीका रूपमा औंल्याएको छ।
बैंकको तरलता अनुपात ३७.८४ प्रतिशत छ। उच्च तरलताले अल्पकालीन दायित्व व्यवस्थापनमा सहजता दिए पनि लामो समयसम्म रकम पर्याप्त प्रतिफल नदिने क्षेत्रमा रहँदा अवसर लागत बढ्न सक्छ। त्यसैले बैंकका लागि अब कर्जा विस्तारको मात्राभन्दा कर्जाको गुणस्तर महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।
बैंकको वितरणयोग्य मुनाफा १ अर्ब २५ करोड १६ लाख रुपैयाँ रहेको छ। चुक्ता पुँजी ११ अर्ब ३३ करोड ५१ लाख रुपैयाँ रहेको अवस्थामा वितरणयोग्य मुनाफा सेयरधनीका लागि सकारात्मक आधार भए पनि यसलाई निश्चित लाभांशका रूपमा बुझ्न भने मिल्दैन। लाभांश वितरण पूँजी पर्याप्तता, नियामकीय व्यवस्था, जगेडा तथा सञ्चालक समितिको निर्णयमा निर्भर हुन्छ।
बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी १५ रुपैयाँ ९८ पैसाबाट बढेर १८ रुपैयाँ ४ पैसा पुगेको छ। प्रतिसेयर नेटवर्थ १९४ रुपैयाँ ७३ पैसा कायम छ। विवरणमा वार्षिकीकृत प्रतिसेयर आम्दानी २१ रुपैयाँ ७७ पैसा र मूल्य–आम्दानी अनुपात १८.०४ गुणा पनि उल्लेख भएकाले लगानीकर्ताले यी सूचकको गणना आधार मूल वित्तीय विवरणबाट हेर्नुपर्ने देखिन्छ।
रिटेल कर्जा र कम लागतको निक्षेपमा जोड
बैंकले आगामी अवधिमा रिटेल कर्जा विस्तारलाई प्राथमिकता दिने रणनीति अघि सारेको छ। यसले कर्जा पोर्टफोलियो विविधीकरण गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ। तर रिटेल कर्जा विस्तारसँगै ऋणीको आय, तिर्ने क्षमता र कर्जा गुणस्तरमा कडा निगरानी आवश्यक हुनेछ।
त्यस्तै, बैंकले कम लागतका निक्षेप बढाउने रणनीति लिएको छ। चालु तथा बचत खाताजस्ता कम लागतका निक्षेपको हिस्सा बढाउन सके ब्याज खर्च नियन्त्रण गर्दै नाफाको मार्जिन जोगाउन सहयोग पुग्नेछ।
बैंकले गैरब्याज आम्दानीका स्रोत विस्तारलाई पनि प्राथमिकता दिएको छ। डिजिटल कारोबार, कार्ड सेवा, रेमिट्यान्स, व्यापार वित्त तथा विभिन्न सेवा शुल्कबाट हुने आम्दानी बढाएर ब्याज आम्दानीमा रहेको निर्भरता कम गर्ने बैंकको रणनीति छ।
बैंकले वैकल्पिक बैंकिङ च्यानल र प्रविधिमा आधारित प्लेटफर्म विस्तार गरी सञ्चालन खर्च घटाउने योजना पनि अघि सारेको छ। हाल बैंकको सेवा सञ्जाल ५४ जिल्लामा फैलिएको छ। बैंकका १५४ आउटलेट र १२६ एटीएम सञ्चालनमा छन्। यसमा १०३ शाखा, २२ एक्सटेन्सन काउन्टर, सात प्रदेश कार्यालय र २१ शाखारहित बैंकिङ आउटलेट छन्।
खराब कर्जा र असुलीमा चुनौती
बैंकले तनावग्रस्त कर्जालाई नियमित अवस्थामा फर्काउने तथा कर्जा असुली प्रभावकारी बनाउने रणनीति लिएको छ। कमजोर आर्थिक गतिविधिका कारण ऋणीको नगद प्रवाहमा समस्या आए कर्जाको गुणस्तरमा असर पर्न सक्छ। खराब कर्जा बढ्दा थप प्रोभिजन गर्नुपर्ने भएकाले त्यसले आगामी नाफामा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।
गत त्रैमासमा बैंकले डिफल्टमा रहेका ऋणी तथा जमानतकर्ताविरुद्ध कर्जा असुलीका लागि पाँचवटा मुद्दा दायर गरेको जनाएको छ।
विश्वव्यापी राजनीतिक तनाव, इन्धन मूल्यमा हुने उतारचढाव र अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमलाई समेत बैंकले सम्भावित जोखिमका रूपमा लिएको छ। नेपालजस्तो आयातमा निर्भर अर्थतन्त्रमा विश्व बजारको मूल्यवृद्धिले मुद्रास्फीति, व्यवसायको लागत र ऋणीको भुक्तानी क्षमतामा प्रभाव पार्न सक्छ।
समग्रमा नेपाल एसबीआई बैंकको वित्तीय विवरणले नाफा, वितरणयोग्य मुनाफा र तरलताको अवस्था सहज देखाए पनि मुख्य ब्याज आम्दानीको सुस्त वृद्धिले आगामी वर्षका लागि चुनौती संकेत गरेको छ। ठूलो निक्षेप आधार र पर्याप्त तरलतालाई गुणस्तरीय कर्जामा रूपान्तरण गर्दै कर्जा असुली, गैरब्याज आम्दानी र सञ्चालन खर्च व्यवस्थापनमा सुधार गर्न सके बैंकले नाफाको वृद्धि टिकाइराख्न सक्ने देखिन्छ।
